خبر دیگری که به نوعی با خبر قبلی پیوند دارد را باید در خبر سیاست‌ها و رایزنی‌های جدید هند درخصوص وضع عوارض صادراتی دانست. ماجرا از اینجا شروع می‌شود که از سپتامبر ۲۰۱۶ که صادرات سنگ‌آهن از هندوستان شروع شد برای سنگ‌آهن‌های با عیار ۵۸ به پایین تا انتهای سال ۲۰۱۷ هیچ گونه عوارض صادراتی وجود نداشت.  در ادامه هندوستان برای سنگ‌آهن با عیار ۵۸ درصد به بالا صادرات خود را متوقف کرد تا حداکثر این میزان سنگ‌آهن مورد مصرف داخلی این کشور قرار گیرد. در این باره این کشور در حال برنامه ریزی است که توقف صادرات از هندوستان برای عیار ۶۲ درصد به بالا باشد، یعنی هندوستان برای اینکه بتواند جایگاه بیشتری را برای صادرات سنگ‌آهن داشته باشد به دنبال این است که توقف صادرات سنگ‌آهن با عیار ۵۸ درصد به بالا را به عیار ۶۲ درصد به بالا منتقل کند تا حتی الامکان سهم بیشتری از بازار داشته باشد.

این خبر مهم در حالی مخابره می‌شود که باعث شده صادرات سنگ‌آهن از هندوستان در صورت تصویب این موضوع افزایش پیدا کند و تاثیر بسیار زیادی در کاهش صادرات سنگ‌آهن ایران نیز داشته باشد. درخصوص این خبر کیوان جعفری طهرانی، کارشناس ارشد بازار‌های بین‌المللی معدن و فولاد به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: با توجه به اخبار مخابره شده که حکایت از سیاست‌گذاری‌های جدید کشورهای رقیب ایران درخصوص دستیابی به سهم بیشتر از صادرات سنگ‌آهن دارد، باید گفت مبحث وضع عوارض صادراتی در سال ۱۳۹۷، عملا منطقی نیست به این دلیل که شرایطی که در بازار چین وجود دارد از یکسو و ایجاد زمینه‌هایی از سوی رقبای سنگ‌آهن ایران در ارتباط با دستیابی به هدف صادرات بیشتر سنگ‌آهن از سوی دیگر خود‌به‌خود باعث می‌شود سهم صادراتی سنگ‌آهن ایران روز به روز و سال به سال کمتر شود. کارشناسان در این باره خبر می‌دهند که در صورت ادامه یافتن این مسیر و بی‌توجهی دولت به نگرانی‌های معدن‌کاران در مورد موضوع عوارض صادرات سنگ‌آهن رتبه ایران در مسیر صادرات سنگ‌آهن در سال‌های پیش رو تنزل بیشتری خواهد کرد. وی در ادامه صحبت‌های خود و در توجیه این بی‌منطقی به جدول منتشر شده درخصوص قیمت تمام شده و نقطه سر‌به‌سر تولید سنگ‌آهن اشاره کرده و می‌گوید: بر اساس این جدول که توسط موسسات تحقیقاتی از قبیل پلاتس، IHS و مک کوئر تهیه و اعلام شده، نقطه سر به سر سنگ‌آهن تحویل چین با عیارهای مختلف مربوط به شرکت‌ها و کشورهای مختلف مشخص شده است. برای مثال نقطه سر به سر تولید سنگ‌آهن و قیمت تمام شده ریو تینتو تحویل چین ۲۸ دلار است. این شرکت ۳۲۸ میلیون تن سنگ‌آهن با عیار میانگین ۶۲ درصد در سال تولید می‌کند. این رقم برای بی اچ پی بیلیتون با تولید سالانه ۲۸۰ میلیون تن سنگ‌آهن در سال با عیار ۶۲ درصد برابر با ۳۱ دلار تحویل چین است.

گندله هند نیز با تولید ۸ میلیون تن در سال با عیار ۶۵ درصد ۳۳ دلار، واله برزیل با تولید ۳۳۰ میلیون تن با عیار ۶۳ درصد ۴۳ دلار و فورتسکیو FMG با تولید ۱۷۰ میلیون تن و عیار ۵۸ درصد فاین ۴۸ دلار تحویل چین است. وی در ادامه با اشاره به جایگاه ایران می‌گوید: برای ایران رقم اما جالب توجه است، قیمت تمام شده کنسانتره با عیار ۶۵ درصد شرکت‌های دولتی ایران و تولید ۱۲ میلیون تن در سال، ۴۹ دلار تحویل چین است. این عدد برای شرکت‌های خصوصی بالاتر است به عبارت دیگر قیمت تمام شده سنگ‌آهن با عیار ۵۶ تا ۵۸ درصد دانه‌بندی و تولید ۴ میلیون تن در سال به ۶۶ دلار تحویل چین می‌رسد. تهرانی با اشاره به جدول منتشر شده می‌گوید: این جدول که همان قیمت نقطه سر‌به‌سر سنگ‌آهن تحویل چین با عیارهای مختلف است بدان مفهوم است که اگر میانگین قیمت سنگ‌آهن در سال ۲۰۱۸ به زیر ۶۶ دلار تحویل چین برسد که احتمال آن بسیار زیاد است و قطعا خواهد رسید، عملا صادرات سنگ‌آهن دانه بندی معادن خصوصی ایران به‌طور کامل مشابه سال ۲۰۱۴ میلادی متوقف می‌شود، پس بحث پیرامون وضع عوارض صادراتی برای سال آینده بی معنا است.

بر اساس پیش‌بینی‌ها، بهای هر تن سنگ‌آهن با عیار ۶۲ درصد در سال جاری میلادی بین ۵۰ تا ۶۰ دلار است. در مورد کنسانتره صادراتی ایران با عیار پایه ۶۵ درصد اما با توجه به اینکه قیمت سر به سر CFR بالغ بر ۴۹ دلار است، خطر کاهش صادرات کمتر است. وی در ادامه با اشاره به اینکه با روندی که پیش‌بینی می‌شود، معادن بخش دولتی و حتی خصوصی همچنان شانس بقای صادرات کنسانتره را در سال ۲۰۱۸ خواهند داشت، گفت: به عبارت دیگر ایران در سال ۱۳۹۷ عمدتا صادر‌کننده کنسانتره خواهد بود و صادرات سنگ‌آهن دانه بندی به ندرت و فقط در ماه‌های محدودی از سال به وقوع خواهد پیوست.مرکز تحقیقات مک کوئر در ۸ ژانویه ۲۰۱۸ پیش‌بینی کرد که میانگین قیمت سنگ‌آهن با عیار ۶۲ درصد در سال ۲۰۱۸ بین ۵۰ تا ۵۵ دلار و عدد دقیق‌تر‌ حدود ۵۲ دلار تحویل چین خواهد بود که این خود زنگ خطری برای صادرات سنگ‌آهن ایران است.

 تعدیل روند قیمت جهانی سنگ‌آهن؟

سنگ‌آهن در حال حاضر ۷۸ دلار و ۵۰ سنت است، در هفته قبل ۴ درصد افزایش قیمت سنگ‌آهن و در ماه قبل هم ۱۳ درصد افزایش را شاهد بودیم. نرخ رشد سالانه یا بهتر بگوییم افت سالانه برای این محصول اما به ۲۶/ ۱ درصد رسیده که نشان می‌دهد شیب این افت قیمت به طرز قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته است. جعفری طهرانی در تحلیل این روند می‌گوید: بیشترین رشد قیمت در سال گذشته همزمان با عید شکوفه‌های چین و بعد از این عید رخ داد که در ماه فوریه بود که قیمت در آن بازه زمانی به ۹۴ دلار هم رسید، امسال شاهدیم که یک ماه زودتر این اتفاق افتاده است. عید شکوفه‌ها از ۱۵ فوریه شروع می‌شود و تا ۲۲ فوریه ادامه دارد. در این باره همیشه یک افزایش قیمتی قبل از تعطیلات سال نوی چینی داریم، ولی امسال و با شروع سال میلادی این افزایش قیمت به دلایل متعدد دیگری بیشتر از اندازه استاندارد است. به رغم مسائل کنترلی که در چین وجود دارد هنوز کاهش تولید فولاد (در پی محدود کردن فولادسازان برای کاهش ظرفیت‌های تولیدی) به شکل جدی دیده نشده و همچنین مشکلاتی در بندر هدلن به دلیل توفان در استرالیا ایجاد شده که این دو عواملی هستند که باعث ایجاد یک جو روانی شده‌اند و اجازه نمی‌دهد شاهد کاهش قیمت خیلی شدید باشیم (منظور از شدید به میزان ۱۰ دلار است). طبیعتا انتظار داریم که تا قبل از تعطیلات سال نوی چینی شاهد یک کاهش قیمت باشیم؛ به این دلیل که با جو روانی موجود هرچه به تاریخ ۱۵ فوریه نزدیک شویم (یک ماه تا تعطیلات سال نوی چینی زمان است) این جو روانی تعدیل شده و قیمت‌ها کاهش می‌یابند. در ادامه باید گفت: بعید است که افزایش قیمت ۹۴ دلاری که در سال گذشته اتفاق افتاد امسال هم رخ دهد؛ حتی اگر این افزایش قیمت هم رخ دهد، بسیار کوتاه مدت و هیجانی خواهد بود.

ایران ششمین صادرکننده سنگ‌آهن به چین